De terugkeer van het gezonde verstand

Ooit was de MPV de ideale gezinsauto. Totdat we met z’n allen besloten dat een SUV veel leuker was. Renault lijkt nu tot inkeer te komen en grijpt met de E-Space Concept terug op de oorspronkelijke Espace. Misschien wordt het tijd dat we weer eens nadenken over wat een praktische auto eigenlijk is.

Het is een van de wonderlijkste ontwikkelingen in de autowereld van de afgelopen twintig jaar. Eerst bedachten autofabrikanten een steeds betere manier om zoveel mogelijk mensen en bagage in een zo compact mogelijke auto te vervoeren. Vervolgens besloten automobilisten massaal dat ze liever iets anders wilden. Iets met grote wielen, een hoge neus en bij voorkeur de uitstraling van een terreinwagen. Ook al kwam die nooit verder dan de parkeerplaats van de supermarkt.

De MPV verloor het van de SUV. Niet omdat die laatste per definitie praktischer was, maar omdat hij er stoerder uitzag. En nu lijkt Renault tot inkeer gekomen te zijn en terug te verlangen naar de tijd dat een gezinsauto in de eerste plaats een goede gezinsauto moest zijn.

Een rijdende huiskamer

Toen de eerste Renault Espace in 1984 verscheen, was hij zijn tijd ver vooruit. Niet omdat niemand eerder op het idee van een ruimtewagen was gekomen, maar omdat Renault en Matra het concept bijzonder overtuigend hadden uitgewerkt. De Espace had een korte neus, een hoge carrosserie en een interieur waarin vrijwel iedere centimeter nuttig werd gebruikt.

Er konden zeven mensen in, de achterstoelen waren afzonderlijk uitneembaar en de voorstoelen konden draaien. Het was een auto waarin je niet alleen kon rijden, maar ook kon leven. Voiture à vivre, noemde Renault dat.

En ondanks zijn praktische vormgeving was de Espace helemaal geen verkapt bestelbusje. Integendeel. Met zijn grote glasoppervlak, schuine voorruit en strakke lijnen zag hij er bijna futuristisch uit. Ook de latere generaties hadden iets bijzonders. Vooral de derde generatie uit 1996, met zijn merkwaardige digitale instrumentarium was een auto die je onmogelijk met iets anders kon verwarren.

Van slim naar stoer

In de jaren negentig en rond de eeuwwisseling was de MPV niet meer weg te denken. De Volkswagen Sharan, Ford Galaxy, Opel Zafira, Citroën Xsara Picasso en Renault Scénic waren stuk voor stuk bedacht vanuit dezelfde gedachte: hoe maken we een auto die zoveel mogelijk kan?

De Opel Zafira had bijvoorbeeld zeven zitplaatsen, waarvan de achterste twee volledig in de vloer verdwenen. De Renault Scénic bood een zee aan ruimte zonder buitensporig groot te zijn. En de Espace bleef de koning van de grote gezinsauto’s.

Maar ergens ging het mis. Een MPV werd steeds meer geassocieerd met kinderzitjes, luiertassen en mensen die hun leven volledig in dienst hadden gesteld van het schoolrooster. Mensen die verder bij hun volle verstand leken, besloten dat ze niet langer de uitstraling van een brave huisvader wilden hebben, maar aan de wereld wilden tonen dat ze diep in hun hart avonturiers waren. Dat maakte de SUV ineens een aantrekkelijker alternatief. Daarmee kon je nog steeds de kinderen naar school brengen, maar je zag eruit alsof je daarna misschien wel een berg ging beklimmen. Dat was natuurlijk een illusie, maar wel een succesvolle.

Minder ruimte voor meer auto

Het merkwaardige is dat veel SUV’s hun ruimte helemaal niet efficiënt gebruiken. De hoge motorkap neemt lengte in beslag, de grote wielen vragen ruimte in de wielkasten en de aflopende daklijn gaat doorgaans ten koste van de bagageruimte. Een MPV heeft meestal een veel gunstigere verhouding tussen zijn buitenmaten en de beschikbare binnenruimte.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Sommige SUV’s zijn bijzonder ruim en niet iedere MPV was een wonder van efficiëntie. Maar het fundamentele verschil blijft: de MPV werd ontworpen rondom zijn inzittenden, terwijl bij de SUV de vormgeving vaak minstens zo belangrijk is.

Zelfs Renault ging overstag. De vijfde generatie Espace uit 2015 werd een crossover en de huidige Espace is in feite een verlengde Austral. Op zichzelf geen verkeerde auto, maar wel eentje waarbij de oorspronkelijke gedachte achter de Espace behoorlijk naar de achtergrond is verdwenen.

En Renault was bepaald niet de enige. Ford schrapte de Galaxy en S-Max (weet je nog hoe lekker die S-Max met een vijfcilinder was?), Volkswagen nam afscheid van de Sharan en Opel liet de Zafira als personenauto verdwijnen.

Praktisch hoeft niet saai te zijn

Misschien is dat wel het grootste misverstand over MPV’s: dat ze oersaai zijn. De oorspronkelijke Espace bewees het tegendeel. Ook de eerste Ford Galaxy en Volkswagen Sharan waren keurige, modern vormgegeven auto’s, terwijl Renault met de Avantime zelfs probeerde een luxueuze coupé te maken van het ruimtewagenconcept.

Dat laatste liep commercieel niet geweldig af, maar aan originaliteit ontbrak het niet.

De nieuwe E-Space Concept lijkt opnieuw te willen bewijzen dat een ruime gezinsauto ook begeerlijk kan zijn. Hij is 4,70 meter lang, heeft een gestroomlijnde eenvolumecarrosserie en grijpt duidelijk terug op de eerste Espace. Tegelijk oogt hij modern en elegant, zonder de overdreven stoerdoenerij waarmee zoveel SUV’s tegenwoordig worden opgetuigd.

Op 12 oktober wordt de elektrische conceptauto op de Autosalon van Parijs volledig onthuld. Een productieversie is nog niet aangekondigd. Renault noemt het vooralsnog een studie naar de toekomst van de gezinsauto.

Heeft de MPV nog toekomst?

De grote vraag is natuurlijk of automobilisten opnieuw voor een MPV willen kiezen. Want aan de praktische voordelen ligt het niet. Die zijn in veertig jaar nauwelijks veranderd. Een gezin heeft nog steeds kinderen, bagage en vakantiespullen. En niemand is ooit blij geworden van een kofferbak waarin de kinderwagen nét niet past.

Misschien helpt de elektrische aandrijving. Zonder grote verbrandingsmotor en met een vlakke vloer krijgen ontwerpers nieuwe mogelijkheden om de beschikbare ruimte optimaal te benutten. Al moet je natuurlijk wel willen afzien van die enorme motorkap en die modieuze SUV-proporties.

Renault heeft met de 5, 4 en Twingo al laten zien dat het zijn verleden op een aantrekkelijke manier kan gebruiken. Met de E-Space Concept zou het merk iets belangrijkers kunnen doen dan alleen nostalgische gevoelens oproepen: een bijna verdwenen autosoort opnieuw relevant maken.

Want de MPV was nooit een slecht idee. We vonden hem alleen op een gegeven moment niet stoer genoeg meer. En mocht Renault een manier zoeken om de nieuweling toch wat stoerder te maken: een nieuwe versie van de Espace F1 op basis van deze nieuwe E-Space zien we ook wel zitten!